Basketbalwedstrijden worden beslist per possession, niet per wedstrijd.
Net Rating laat zien hoe goed een team is, de Four Factors verklaren waarom.
Samen vormen ze de basis voor moderne scouting, gameplanning en matchup-analyse.
In moderne basketbalanalyse draait het niet om hoeveel punten een team per wedstrijd scoort, maar hoe efficiënt dat gebeurt per possession.
Dat uitgangspunt vormt de basis van vrijwel alle professionele scouting- en analysetools.
Wanneer twee teams tegen elkaar spelen, hebben ze immers (vrijwel) evenveel possessions. Tempo vervormt daarom alles wat je per wedstrijd bekijkt:
een team dat snel speelt scoort meer punten, maar niet per se beter basketbal.
Om teams eerlijk te vergelijken, analyseren we prestaties per possession — niet per wedstrijd.
Waarom analyseren we per possession?
In basketbal hebben beide teams in een wedstrijd (vrijwel) hetzelfde aantal possessions. Dat betekent dat tempo alles vertekent wat je “per wedstrijd” bekijkt. Een team dat snel speelt scoort meer punten, maar is niet automatisch beter.
Daarom analyseren we prestaties per possession:
- Offensive Rating (ORtg): punten per 100 possessions
- Defensive Rating (DRtg): punten tegen per 100 possessions
Het verschil tussen die twee noemen we Net Rating.
➡️ Dit is de meest zuivere maat voor teamkwaliteit, los van speeltempo.
De Four Factors als analytisch fundament
De Four Factors vormen een praktisch raamwerk om teamkwaliteit te beoordelen op basis van efficiëntie.
In plaats van losse statistieken te bekijken, verdelen ze aanval en verdediging in vier meetbare onderdelen die samen het grootste deel van wedstrijdsucces verklaren.
Het uitgangspunt is simpel: teams winnen niet omdat ze “meer doen”, maar omdat ze per possession betere beslissingen nemen — in schotselectie, balcontrole, rebounds en druk op de ring.
Deze factoren verklaren waarom Net Rating ontstaat.
Net Rating vertelt dat een team goed is —
de Four Factors vertellen waardoor.
Een hoge Net Rating betekent dat een team structureel meer punten per possession scoort dan het weggeeft. Maar zonder context zegt dat nog niets over speelstijl of oorzaken. De Four Factors breken die efficiëntie op in concrete, coachbare onderdelen: schotkwaliteit, balcontrole, rebounddruk en fysieke druk richting de ring.
Effective Field Goal Percentage (eFG%)
Wat meet deze factor?
Effective Field Goal Percentage (eFG%) meet hoe efficiënt een team schiet, waarbij driepunters zwaarder meewegen dan tweepunters.
Omdat een driepunter 50% meer waard is dan een tweepunter, corrigeert eFG% het klassieke FG% voor deze extra waarde.
In plaats van alleen te kijken of een schot raak is, kijkt eFG% naar wat dat schot oplevert per poging.
Waarom is eFG% belangrijk?
- Het is de sterkste voorspeller van offensief succes per possession
- Het combineert shotselectie (waar wordt geschoten?) en schotkwaliteit (hoe raak?)
- Teams met een hoge eFG% winnen structureel vaker, zelfs bij lager tempo
- Het laat zien of een aanval duurzame efficiëntie heeft of afhankelijk is van volume
Interpretatie in game context
- Hoge eFG%
→ goede spacing, kwalitatieve schoten, sterke creatie (drive & kick, inside-out spel) - Lage eFG%
→ moeilijke schoten, slechte shotselectie, te veel late-clock pogingen - Hoge eFG% bij laag tempo
→ gecontroleerde aanval, maximale waarde per possession - Hoge eFG% bij hoog tempo
→ transition scoring en snelle beslissingen, maar vaak minder stabiel
👉 In scoutingcontext zegt eFG% vooral hoe “schoon” een aanval tot schoten komt — niet hoeveel schoten er worden genomen.
Turnover Percentage (TOV%)
Turnover Percentage meet welk percentage van de aanvallen eindigt in balverlies. Omdat elke turnover een verloren scoringkans is én vaak leidt tot transition offense voor de tegenstander, is dit één van de meest directe factoren die wedstrijdcontrole bepalen.
Wat meet deze factor?
- Aandeel possessions dat eindigt in een turnover
- Besluitvorming onder druk
- Balveiligheid in halfcourt én transitie
- Discipline en structuur van de aanval
Interpretatie in game context
- Lage TOV% → gecontroleerde aanval, goede spacing, duidelijke rollen
- Hoge TOV% → slordigheid, slechte passing angles, overhaaste beslissingen
- Lage TOV% bij hoog tempo → elite decision-making
- Hoge TOV% bij hoog tempo → chaos, tempo zonder controle
👉 In scoutingcontext zegt TOV% vooral hoe stabiel een aanval is onder druk.
Offensive Rebound Percentage (OREB%)
Offensive Rebound Percentage geeft aan welk percentage van de beschikbare aanvallende rebounds wordt gepakt. Het meet een team’s vermogen om possessions te verlengen en extra scoringskansen te creëren.
Wat meet deze factor?
- Fysiek overwicht en positioning
- Timing en effort zonder bal
- Second-chance scoring potentieel
- Tactische keuze: crashen vs. floor balance
Interpretatie in game context
- Hoge OREB% → fysieke dominantie, druk op de verdediging
- Lage OREB% → focus op transitieverdediging of gebrek aan inside presence
- Hoge OREB% bij lage eFG% → compenseert inefficiënt schieten
- Lage OREB% + lage eFG% → structureel probleem in aanval
👉 In scoutingcontext laat OREB% zien hoe een team omgaat met gemiste schoten.
Free Throw Rate (FTR)
Free Throw Rate meet hoe vaak een team vrije worpen krijgt in verhouding tot het aantal schotpogingen. Het is een maat voor rim pressure, fysieke aanval en het vermogen om verdedigingen in foutproblemen te brengen.
Wat meet deze factor?
- Aanvalsdrift richting de basket
- Fysiek voordeel en contact zoeken
- Scheidsrechter-impact (indirect)
- Strafworplijn als scoringsbron
Interpretatie in game context
- Hoge FTR → agressieve aanval, veel drives en post actions
- Lage FTR → perimeter-gericht spel, weinig druk op de ring
- Hoge FTR bij lage eFG% → punten redden via de lijn
- Lage FTR + lage eFG% → aanval wordt makkelijk verdedigd
👉 In scoutingcontext zegt FTR hoe dwingend een aanval is voor de verdediging.